प्रहरी कन्ट्रोल : १००, टोल फ्री नं.: १६६००१४१५१६
नेपा
EN
अन्वेषण योजना तथा विकास निर्देशनालय - परिचय

नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालय, अन्वेषण योजना तथा विकास निर्देशनालय नेपाल प्रहरी सेवाको सुदृढीकरण गर्ने उद्देश्यका साथ वि.सं. २०४४ सालमा प्रहरी नायव उपरीक्षकको नेतृत्त्वमा अन्वेषण तथा योजना शाखाको रूपमा स्थापना भएको थियो । वि.सं. २०६६ सालदेखि यस निर्देशनालय प्रहरी नायव महानिरीक्षकको नेतृत्त्वमा रहेको छ । यस निर्देशनालयले नेपाल प्रहरीको काम कारबाही र सार्वजनिक सुरक्षा अभ्यासहरूलाई समयानुकूल प्रभावकारी बनाउन अनुसन्धानमा आधारित योजना तथा नीति निर्माणको कार्य गर्दै आएको छ । साथै यस निर्देशनालयले कार्ययोजना निर्माण र कार्यान्वयन एवं अनुगमन तथा मूल्याङ्कन कार्य समेत गर्दै आइरहेको छ । यस निर्देशनालयले प्रहरी महानिरीक्षकलाई नीतिगत कार्यमा आवश्यक सुझाव समेत दिँदै आएको छ ।

प्रहरी महानिरीक्षकबाट मातहतका विभाग र कार्यालय प्रमुखहरूसँग गरेको वार्षिक कार्यसम्पादन सम्झौताको कार्यान्वयन, अनुगमन र मूल्याङ्कन लगायतका कार्यमा सहजीकरण गर्ने भूमिका समेत यस निर्देशनालयले निभाउँदै आइरहेको छ ।  साथै संगठनका विभिन्न विषयहरुमा खोज तथा अनुसन्धान गरी नीतिगत सुधारको लागि आवश्यक सुझाव समेत दिँदै आइरहेको छ । यस निर्देशनालयले नेपाल प्रहरीका लागि वैदेशिक सहायता कार्यक्रमहरूको लागि एकद्वार प्रणाली अन्तर्गत समन्वयात्मक भूमिका निर्वाह गर्दै आइरहेको छ ।

निर्देशनालयको जिम्मेवारी क्षेत्रहरू निम्नानुसार छन्:
  • प्रहरी सेवा प्रवाह, मानवस्रोत विकास, प्रहरी कारबाही, प्रशासन र अपराध अनुसन्धानका विषयमा खोज तथा अन्वेषण गर्ने एवं आवश्यक सुधार योजना तयार गर्ने ।
  • नेपाल प्रहरीको वर्तमान, अल्पकालीन र दीर्घकालीन प्रकृतिका योजना तथा कार्ययोजनाहरू तयार गरी लागु गर्ने ।
  • नेपाल प्रहरीले अख्तियार गरेका नीति तथा योजनाको कार्यान्वयनको अवस्थाबारे अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गरी प्रतिवेदन गर्ने ।
  • विभिन्न विषयहरुमा समय सान्दर्भिक विश्‍लेषणको लागि विशेषज्ञहरुसँग परामर्श गर्ने ।
  • नेपाल प्रहरीका विभिन्न इकाईहरूद्वारा कार्यान्वयन गरिएका विभिन्न कार्यक्रम तथा परियोजनाहरूको अध्ययन तथा विश्‍लेषण गरी विस्तृत प्रतिवेदन पेश गर्ने ।
  • आवश्यकता अनुरूप विभिन्न महत्त्वपूर्ण विषयहरुमा छलफल तथा गोष्ठीहरु आयोजना गर्ने र परियोजनापत्र, सेमिनारपत्र तथा अवधारणापत्रको मस्यौदा तयार गरी नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालय, नीति निर्माण समितिमा निर्णयार्थ पेश गर्ने ।
  • नेपाल प्रहरीद्वारा गरिएका सम्पूर्ण खोज तथा अनुसन्धानात्मक कार्यहरुको अभिलेख व्यवस्थापन गर्ने ।
  • नेपाल प्रहरीको सुदृढीकरणका लागि प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा संलग्न सम्पूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय दातृ निकायहरूसँग समन्वय र सहकार्य गरी वैदेशिक सहयोगमा सञ्चालित आयोजनाहरू प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्ने ।


आ.व. २०७८/ ०७९ मा निर्देशनालयद्वारा सम्पादित मुख्य गतिविधिहरू:

  • संगठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षण पुनरावलोकन अध्ययन, २०७८:
    प्रहरी नियमावली, २०७१ को नवौँ र दशौं संशोधन बमोजिम नेपाल प्रहरीको संगठन संरचनामा थप भएका नयाँ दर्जाहरु क्रमश: प्रहरी सहायक हवल्दार, प्रहरी वरिष्ठ हवल्दार र प्रहरी वरिष्ठ नायव निरीक्षक पदहरूलाई मौजुदा दरबन्दीबाट दरबन्दी मिलान गर्न यस सर्वेक्षण अध्ययन गरी प्रतिवेदन पेश गरिएको ।
  • नेपाल प्रहरीमा युवा आकर्षणको अवस्था सम्बन्धी अध्ययन, २०७८:
    नेपाल प्रहरी सेवाप्रति युवाको आकर्षणको अवस्था के कस्तो रहेको छ र आगामी दिनमा युवाहरूलाई नेपाल प्रहरी सेवामा आकर्षित गर्न के कस्ता रणनीतिहरू अवलम्बन गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा यस सोध अध्ययन गरिएको थियो । यस अध्ययनको क्रममा कक्षा १० देखि स्नातक तहसम्म अध्ययनरत विद्यार्थीहरूसँग प्रश्नावली सर्वेक्षण र केहीसँग अन्तर्वार्ताद्वारा तथ्याङ्क सङ्कलन गरी तथ्याङ्क विश्‍लेषण गरिएको थियो ।  यस अध्ययनमा सामुदायिक एवं निजी शिक्षण संस्थाका विद्यार्थीहरूलाई समेटिएको थियो भने देशभर १५ जिल्लाबाट १३२५ जना विद्यार्थीहरूसँग सर्वेक्षण र अन्तर्वार्ता लिईएको थियो ।
  • नेपाल प्रहरी कार्ययोजना, २०७७ को कार्यान्वयन सम्पन्न:
    नेपाल प्रहरी कार्ययोजना, २०७७ को कार्यान्वयन सम्पन्न भएको छ । यस कार्ययोजनामा उल्लेखित १४ लक्ष्यहरु अन्तर्गत रहेका १५६ क्रियाकलापहरूमध्ये ८१ वटा क्रियाकलापहरू पूर्ण रूपमा सम्पन्न भएका छन् । सम्पन्न नभएका तर निरन्तरता दिनुपर्ने केही क्रियाकलापहरूलाई औचित्यताका आधारमा नेपाल प्रहरी कार्ययोजना, २०७९ मा निरन्तरता दिईएका छन्। नेपाल प्रहरी कार्ययोजना, २०७७ का प्रमुख उपलब्धिहरू अन्तर्गत केन्द्रीय विधि विज्ञान प्रयोगशाला र डिजिटल फरेन्सिक ल्यावको स्तरोन्नति, अपराध कार्य योजना (CAP), २०७९ को तर्जुमा र स्वीकृति, नेपाल प्रहरीमा कार्यरत कर्मचारीहरूले पालना गर्नुपर्ने आचार संहिता कार्यान्वयन, विभिन्न स्थानमा प्रहरी इकाईका भवन निर्माण, Automated Fingerprint Information System (AFIS) लाई थप प्रहरी इकाईहरूमा विस्तार, प्रहरी इकाइहरूमा इन्ट्रानेट सञ्जाल विस्तार, साइबर ब्यूरोमा रहेको डिजिटल फरेन्सिक इकाईको स्तरोन्नति, केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (CIB) को सुदृढीकरण, कल्याणकारी कार्यक्रमहरू थप विस्तार लगायतका सुधार प्रयासहरू भएका थिए ।
  • नेपाल प्रहरी कार्ययोजना, २०७९ तर्जुमा तथा परिपत्र:
    आर्थिक वर्ष २०७९/८० का लागि नेपाल प्रहरी कार्ययोजना, २०७९ तर्जुमा गरी प्रहरी महानिरीक्षकबाट स्वीकृत भई कार्यान्वयन प्रारम्भ भएको छ । यस कार्ययोजनाको प्रभावकारी अनुगमन र मूल्याङ्कनका लागि निर्देशनालयले कार्ययोजना कार्यान्वयन प्रगति मापन सफ्टवेयर(Action Plan Implementation Progress Tracking Software) को प्रयोग गर्दै आइरहेको छ । कार्ययोजनामा ८ लक्ष्य, २७ उद्देश्य र ७९ गतिविधि रहेका छन् ।

आर्थिक वर्ष २०७९/ ८० मा निर्देशनालयबाट सम्पादन हुने गतिविधिहरू

  • नेपाल प्रहरी कार्ययोजना, २०७९ र वार्षिक कार्यसम्पादन सम्झौताको प्रभावकारी कार्यान्वयन, अनुगमन, मूल्याङ्कन र नियमित प्रतिवेदन ।
  • गृह प्रशासन सुधार योजना, २०७८ को कार्यान्वयनको अवस्था अनुगमन, मूल्याङ्कन र प्रतिवेदन ।
  • बजेट कार्यान्वयन कार्य योजना (माइलस्टोन), २०७९/८० को कार्यान्वयनको अवस्था अनुगमन, मूल्याङ्कन र प्रतिवेदन।
  • नेपालमा सामाजिक अपराध र सुरक्षाको अन्तर सम्बन्ध सम्बन्धित विषयमा अध्ययन प्रस्ताव तयार भई कार्यान्वयन हुँदै गरेको ।
  • आवश्यकताको आधारमा संगठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षण अध्ययन कार्यमा सहयोग ।
  • अन्य विभागीय अध्ययन तथा अन्वेषण कार्यहरू ।


आर्थिक वर्ष २०७९/ ८० मा सञ्चालन भईरहेका वैदेशिक सहायता परियोजनाहरू

  • काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको पनौतीमा राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठान (National Police Academy) को निर्माण सम्झौता भई कार्य प्रारम्भ भएको ।

   
सम्पर्क:
नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालय,
अन्वेषण योजना तथा विकास निर्देशनालय, नक्साल, काठमाडौं ।
पोष्ट बक्स नम्बर ४०७, नेपाल
फोन नम्बर: ००९७७-०१४-४२०५४०/४२१४९०९
इमेल: anbeshan@nepalpolice.gov.np